على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )
1326
فرهنگ نفيسى ( فارسى )
جهنده . و اتباع امق است كه بمعنى دراز باشد . خبقاء ( xebbeq ' ) ص . ع . امراة خبقاء : زن بدخوى . خبقة ( xebbeqat ) ص . ع . ناقة خبقة : شتر مادهء گشاده گام . و قولهم خبقة خبقة ترق عين بقة : در بازى دادن كودكان گويند . مر . حزقة . خبقى ( xebbeq ) ا و ص . ع . نوعى از دويدن . و اسب تيزرو . و ناقة خبقى : شتر مادهء گشاده گام . خبك ( xabak ) ا . پ . خفه و خفگى و فشردگى گلو و گلو گرفتگى . خبكال ( xabk l ) و ( xebk l ) و خبگال ( xabg l ) و ( xebg l ) ا . پ . سوراخ . و نشانهء تير و تفنگ و جز آن كه مانند سوراخ باشد . خبل ( xabl ) ا . ع . تباهى اعضاء . و فالج . و قطع دستها و پاها . ج : خبول . و بازداشت و منع . و قرض و استعاره . و آنچه زياده دهند بر اجرت مشروطهء حمال . و باصطلاح عروض افتادن سين وفا از مستفعلن در بحر بسيط و رجز . خبل ( xabl ) م . ع . خبله الحزن خبلا ( از باب ضرب ) : ديوانه گردانيد او را اندوه و ناقص عقل و تباه اعضا گردانيد . و خبله عنه : بازداشت او را از آن . و خبل عن فعل ابيه : كوتاهى كرد از كار پدر . خبل ( xobl ) ا . ع . خاطر و دل . و گمان و تصور . خبل ( xobl ) و ( xabl ) و ( xabal ) ا . ع . ديوانگى . خبل ( xabal ) ا . ع . جن . و تباهى دو دست و پاى ستور . و يك نوع مرغى كه تمام شب بانگ كند ماتت خبل . و تباهى اعضا . و فالج . و توشه دان . و مشك پر و مملو . خبل ( xabel ) ص . ع . ديوانه . و دهر خبل : روزگار سخت و پيچان بر مردم . خبن ( xabn ) م . ع . خبن خبنا و خبانا . مر . خبان . خبن ( xabn ) ا . ع . باصطلاح عروض - اسقاط حرف ساكن از سبب خفى كه در اول ركن باشد چنانچه در فاعلاتن فعلاتن گويند . خبن ( xobn ) ا . ع . از گوشهء توشه دان تا دهن آن . خبن ( xoban ) ع . ج . خبنة . خبن ( xobonn ) ا . ع . مردى كه اعضاى وى درهم كشيده و بعض آن در بعض متداخل باشند . خبنات ( xaban t ) و ( xobon t ) ا . ع . غدر و دروغ . و اصلاح كارى در يك بار و افساد آن بار ديگر . يق : انه لذو خبنات و كذلك لذو خبنات . خبنة ( xobnat ) ا . ع . آنچه در آغوش برداشته شود . و نيفهء شلوار . ج : خبن ( xoban ) . خبنداة ( xaband t ) ص . ع . جارية خبنداة : دختر تمام ساق و تمام اندام فربه و گران سرين . و ساق خبنداة : ساق گرد و پر گوشت . ج : خبنديات و خباند . خبندى ( xab ? and ) ص . ع . رجل خبندى : مرد پر گوشت . ج : خباند . خبنديات ( xabanday t ) ع . ج . خبنداة . خبنفثة ( xabanfasat ) ا . ع . علم است مر دبر را . خبو ( xabv ) و ( xobovv ) م . ع . خبت النار خبوا و خبوا ، ( از باب نصر ) : فرو مرد آتش و كذلك خبت الحرب و خبت الحدة . خبوب ( xobub ) ع . ج . خب ( xobb ) . خبوت ( xobut ) ع . ج . خبت . خبور ( xabur ) ا . ع . شير بيشه . خبور ( xobur ) ع . ج . خبر ( xabr ) . خبورة ( xoburat ) م . ع . اخبره خبورة : خبر دار او را . و اخبرت اللقحة : يا ختم لقحة را بسيار شير . خبوره ( xabure ) ا . پ . محكم و استوار و خبره و خبوه . خبوس ( xabus ) ا . ع . ستمگار . و شير بيشه . خبوط ( xabut ) ص . ع . فرس خبوط : اسبى كه پاى بر زمين زند . خبوع ( xobu ' ) م . ع . خبع الصبى خبوعا ( از باب فتح ) : دم گرفت كودك را از گريستن . خبوق ( xabuq ) ص . ع . امراة خبوق : زنى كه در وقت جماع آواز از فرجش برآيد . خبوك ( xabuk ) ا . پ . محكم و استوار . خبول ( xobul ) ا . پ . قطع دستها و پاها . ج : خبل . خبون ( xabun ) ا . ع . مرگ . يق . خبنته خبون : يعنى مرد كما يق : شعبته شعوب . مر . خبان . خبوه ( xabve ) و ( xabuh ) و ( xobuh ) ا . پ . محكم و استوار و خبره و خبوه . خبه ( xabe ) ا . پ . خفه و گلو فشردگى و تاسه و تلواسه . و خبه شدن : قطع نفس شدن و گلو گرفته شدن . و خبه كردن : خفه كردن و گلو فشردن . خبئ ( xabi ' ) ص . ع . پنهان كرده و هر چيز پنهان شده . خبيب ( xabib ) ا . شكاف زمين بدرازا . خبيب ( xabib ) م . ع . خب خبا و خببا و خبيبا . مر . خب . خبيبة ( xabibat ) ا . ع . خرقهاى كه